Warenkennis

Beestjes op je bord

Miljoenen wereldburgers zijn het gewend om meelworm of sprinkhaan te eten. Ze komen terecht in bonbons, ijsjes en snacks. Hoe voedzaam zijn ze? Waar smaakt het naar?

Veel mensen gruwelen een beetje bij het idee dat ze een dier met pootjes en vleugeltjes in een hap naar binnen werken. Maar geen nood, je kunt ze prima verwerken zonder dat je de beestjes direct terugziet op je bord. De voedingsindustrie heeft dat inmiddels al toegepast. Ze maken snacks, burgers en maaltijden op basis van insecten. 

Driedelig 

Insecten behoren tot de geleedpotigen. Ze hebben zes poten. Heeft een dier acht poten, dan is het een spinachtige. Bij tien poten gaan we richting de kreeftachtige en bij vier is de kans groot dat het om een gewervelde soort (zoals een zoogdier of reptiel) gaat. 

De meeste insecten leven in zoet water of op het land. Ze bestaan uit drie delen: de kop, het borststuk en het achterlijf. Bij het borststuk kunnen de poten en eventuele vleugels zitten. Het achterlijf bevat de spijsverterings-, uitscheidings- en voortplantingsorganen en een groot deel van het ademhalingssysteem. 

Verleerd 

Het eten van insecten heet ook wel entomofagie. Het is al duizenden jaren in allerlei wereldculturen ingeburgerd en kent een lange historie. De eerste mensapen aten al hoofdzakelijk insecten en planten. Later kwam daar ander voedsel bij. Toen in de prehistorie de Cro-magnonmens van Afrika naar Europa trok, vond hij geen insecten meer. Die waren min of meer uitgestorven in Europa door de IJstijden. Daarom begon de westerse mens destijds met het eten van vlees. In de Westerse wereld zijn we het dus verleerd om insecten te eten. 

Wereldburgers

Meer dan de helft van de wereld nuttigt insecten. In Afrika, Nieuw-Zeeland en Azië is het eten van insecten de normaalste zaak van de wereld. Daarbij komt dat er daar meer van deze beestjes aanwezig zijn. Van de circa 1400 verschillende insecten die eetbaar zijn voor mensen, leeft 24% op het Amerikaanse continent. Daarnaast bevindt 24% zich in Azië, 38% in Afrika en slechts 2% in Europa. 

Op ’t menu 

Zoals gezegd zijn er wel 1400: van mier tot krekel. Maar ook sprinkhanen, reuzenwaterwantsen, keverlarven en kakkerlakken. Dan heb je nog buffalo- en meelwormen. Maar ook libelle’s en de neushoornkever. 

Bereiding 

Naast rauw zijn er allerlei bereidingswijzen mogelijk. Insecten worden gepoft, gedroogd, gefrituurd, gemarineerd of zelfs verwerkt in tortilla’s zoals in Peru. In Nederland zijn er inmiddels verschillende koks die workshops geven over het verwerken van insecten. Online zijn recepten te vinden voor bijvoorbeeld een quiche met meelwormen of nacho’s met sprinkhanen. 

Hartige snack

Het heeft pootjes en het smaakt naar nootjes. Zo zou je de smaak van een groot aantal insecten kunnen omschrijven. Sprinkhanen zijn naast nootachtig, heel crispy. Het mondgevoel is alsof je een hartige snack (zoals chips) eet: het kraakt een beetje in je mond. Ze worden bijvoorbeeld verwerkt in chocoladebonbons. Er zijn ook andere flavours. Zoals bijvoorbeeld de smaak van mieren. De rauwe ‘versie’ smaakt naar citroenlimonade. Honingmieren zijn ietwat zoet. Dat komt omdat ze zich vol zuigen met een nectarachtige substantie. In Australië eten de Aboriginals deze daarom als zoete snack. In Colombia consumeren ze fat ass ants getoast, net zoals popcorn en pinda’s. De rode mier is in Thailand een lekkernij als ze nog eitjes in zich draagt. 

Alternatieve eiwitten 

In Nederland zijn er ongeveer 25 kwekers die voor de mens eetbare insecten telen. In ons land zijn vier soorten teelt wettelijk toegestaan: meelwormen, buffalowormen (ook bekend als kleine meelwormen), sprinkhanen en krekels. De meeste bedrijven kweken één soort insect.  Wereldwijd neemt de vraag naar (alternatieve) eiwitten toe door de groeiende wereldbevolking. De gekweekte insecten zijn gevriesdroogd. Daardoor blijven ze goed van kwaliteit en zijn ze langer te bewaren. Je kunt deze dieren vaak van kop tot staart kopen. Er zijn verder kant-en-klare producten verkrijgbaar zoals gekruide krekels, snackrepen en lolly’s met daarin een insect. Daarnaast is er krekelmeel en meelwormenmeel te koop. Dit kun je verwerken in zoete en hartige gerechten zoals je dat met bloem zou doen.

Voedingswaarde

Eetbare insecten steken met een gehalte van 40 tot 70 procent aan eiwitten zeer gunstig af bij bijvoorbeeld maïs waar dit percentage slechts 10 procent bedraagt. Naast veel eiwitten bevatten insecten veel zink, ijzer en vitamine A, B2 en D. Het vetpercentage is vaak lager en gunstiger van samenstelling. Dat betekent dat er veel onverzadigd vet zoals linolzuur in zit. Uit een onderzoek van de Universiteit van Gent komt naar voren dat het eten van insecten zou helpen tegen hoge bloeddruk. In veel werelddelen waar ze gewend zijn aan het eten van deze dieren, gaan ze uit van de geneeskrachtige werking. Zo’n duizend jaar voor onze jaartelling werden in India zwarte mieren gebruikt om snijwonden in darmen te hechten, na het verhelpen van een verstopping. De Chinezen verlichten blaas- en nierinfecties met blaarkevers. Honing helpt tegen pijn door brandwonden. 

Vermenigvuldigen

Voedingsproducenten, koks en consumenten die met insecten werken, zien het als alternatieve en duurzame eiwitbron. Ze voeren aan dat dit ingrediënt niet chemisch is: het is een product uit de natuur. Doordat insecten zich snel vermenigvuldigen, is de kweek ervan aantrekkelijk. Dit produceert namelijk tien keer minder uitlaatgassen en insecten zijn tien keer zo efficiënt als koeien in het productieproces. Bij het kweken van insecten heb je maar 1,7 kilo voer nodig tegenover 24 kilo om een kilo rundvlees te produceren. 

Nog een veel genoemd argument is het wereldvoedselprobleem. Volgens voorspellingen van de landbouw en voedselorganisatie van de Verenigde Naties (FAO) zouden er in 2050 maar liefst 9 miljard mensen op de aarde zijn. Tegen die tijd is er 70 procent meer voedsel nodig. Insecten op het menu zou dan een uitkomst zijn. 

Wist je dat?  

Wanneer je gevriesdroogde meelwormen bereidt, nemen ze in volume toe: 150 gram verse meelwormen is gelijk aan 50 gram gevriesdroogde meelwormen. 

Recept: pasta all’entomofagia  

Ga zelf aan de slag met deze goedgevulde pasta met verse meelwormen!

Ingrediënten:

  • 6 el olijfolie extra vergine 
  • 1 ui
  • 2 teentjes knoflook
  • 300 g spinazie
  • 1 dl groentebouillon
  • 2 dl slagroom
  • 1 takje verse rozemarijn
  • 2 takjes verse tijm
  • zwarte peper, naar smaak • zout, naar smaak
  • 500 g verse tagliatelle
  • 150 g verse meelwormen • 1 el pijnboompitten
  • basilicum, naar smaak 

Zo maak je het 

  1. Verwarm de helft van de olijfolie in een koekenpan. Bak hierin de gesnipperde ui en 1 teentje uitgeperste knoflook. 
  2. Voeg de spinazie toe. Schenk de groentebouillon erbij. Voeg slagroom, rozemarijn en tijm toe. Kook dit voor de helft in tot sausdikte. 
  3. Haal de kruidentakjes eruit. Breng op smaak met peper en zout. 
  4. Kook de tagliatelle beetgaar. 1 Pers een teen knoflook uit in de resterende olijfolie. Rooster de meelwormen hierin circa een minuut totdat ze krokant zijn. 
  5. Meng de meelwormen met de pasta en de saus. 
  6. Bestrooi met geroosterde pijnboompitten. Voeg tot slot verse basilicum toe. 
Redactie Lekker

Credits

Tekst: Bianca Roemaat

Tags

warenkennis, insecten, beestjes, eten

Gerelateerde artikelen