Warenkennis

Populaire pompoen

Pompoencrème, pompoenzalf, ‘parels’ van pompoen, ingelegde pompoen, puree van pompoen, pompoenchutney of -jam óf -ijs. Het zijn enkele van de vele varianten met pompoen die we op de menukaarten van restaurants zien. De vrucht is mateloos populair.

Met zijn 90 geslachten en 900 soorten (Kookboek De pompoen, Arneo Nizzoli) en veel variaties in grootte en vorm, staat de pompoen symbool voor de grilligheid van de natuur. De pompoen bestaat sinds mensenheugenis en de beruchte smulpaap Apicius gaf er in de eerste eeuw al diverse recepten mee in zijn kookboek de re cocquinaria. Was pompoen tot voor een jaar of tien geleden voorbehouden aan een kleine groep liefhebbers, tegenwoordig is het een zeer trendy vrucht en we zien pompoen, verwerkt in allerlei variaties, met grote regelmaat op het restaurantbord. 

Groei 

De pompoenplant is eenjarig en eenslachtig en dat betekent dat ze zowel mannelijke als vrouwelijke bloemen draagt. Kruisbestuiving vindt plaats door insecten maar kan ook handmatig worden gedaan. Onderaan de vrouwelijke bloemen wordt de vrucht gevormd. Pompoenplanten houden niet van vorst. Ze worden vaak binnen voorgezaaid en als de eerste bladeren zichtbaar zijn kunnen ze overgeplant worden. Vanaf half mei kunnen pompoenplanten ook in de volle grond gezaaid worden op een zonnige en beschutte plek. Als de zaaigrond warmer wordt, zie je ze met de dag groter groeien. De bloemen kunnen, net als die van familielid de courgette, gegeten worden. Pompoenen zijn rijp als de bast keihard aanvoelt en de steel rimpelig is. 

Bloem van bloeiende pompoen | iStock/ digihelion

Oogsten en bewaren 

Pompoenen oogst je in de nazomer en herfst. Ze kunnen niet tegen nachtvorst, dus voor die tijd moeten ze geoogst zijn. Al zijn oktober en november de maanden van het pompoen- hoogseizoen, ze zijn door hun dikke jas (harde schil) vaak tot in de lente verkrijgbaar. Een pompoen is vers als hij stevig en compact aanvoelt en een harde, matte en gelijkmatige schil heeft. Je kunt pompoenen wel tot een half jaar bewaren mits ze op een koele (geen ijskast) en donkere plaats gelegd worden. Nadat je een pompoen hebt aangesneden, kun je het resterende gedeelte afgedekt nog ongeveer een week bewaren in de koelkast. Pompoenen bevatten veel vezels en zitten bomvol vitamine C, kalium en betacaroteen. 

Flespompoen | iStock: DronG

Soorten en smaken 

De oranjekleurige, ronde pompoen (cucurbita) en de flespompoen (butternut squash) zijn de bekendste soorten. Eerstgenoemde is een allemansvriend. De schil is enorm hard, maar het oranje vruchtvlees stevig en zoet. Deze pompoen kan heel groot worden maar, hoe groter een pompoen, des te flauwer de smaak van het vruchtvlees. Deze oranjekleurige ronde pompoenen worden vaak gebruikt om te roosteren – dat prima kan met schil omdat deze door het roosteren zacht wordt en naar wens gegeten kan worden. Verwijder wel de draden en zaden in de kern van de pompoen. Ook voor chutney en jam wordt de ronde pompoen vaak gebruikt. De flespompoen heeft een lichte crèmekleurige, iets minder harde schil en een zeer delicate zoete en nootachtige smaak. Geen wonder dat deze soort veel gebruikt wordt om er een fluwelen pompoensoep van te maken of een zalvende puree, aromatische crème of zoete ‘parels en druppels’. 

Kalebas of pompoen?

De namen kalebas en pompoen worden nog wel eens door elkaar gebruikt. In het algemeen wordt gesteld dat kalebassen kleine pompoensoorten zijn en dat de grote soorten pompoen worden genoemd. 

Spaghettipompoen | Beeld: iStock/ asab974

Tegendraads buitenbeetje 

Een curiositeit is de ‘spaghettipompoen’. Een kleine Japanse pompoen waarvan het vruchtvlees tijdens het koken in spaghettisliertjes uit elkaar valt. De smaak van het gele vruchtvlees is lekker zacht-zoet. 

Wist je dat: 

  • Pompoenen voor 90% uit water bestaan? 
  • Je de zaadjes – na ze gedroogd te hebben – kunt roosteren en opsmikkelen? 
  • Vroeger pompoen op sproeten werd gesmeerd om deze tegen te gaan? 
  • Het gewicht van een pompoen kan oplopen tot wel 1000 kilo? 
  • Pompoenen weinig calorieën bevatten, ongeveer 180 per 250 gram vruchtvlees? 
  • Pompoen familie is van de komkommer en de courgette? 
  • Ras el hanout (Marokkaans kruidenmengsel) en pompoen heel goed samengaan? 

Openingsbeeld: MelanieMaier/iStock

Tekst: Mieke van Laarhoven

Mieke van Laarhoven